گروه فرهنگی «سراج24»- مرتضی اسماعیل دوست: دسته های عزاداری در حرکتند، سیاهپوشان عزادار به راه افتادند و صدای نوحه ها با حرکت دسته های زنجیرزن و نوای ساز و نوحه همسان می شود. مردمانی خیره مانده اند به دسته های عزاداری و چشم ها دیگر اختیار از خود نداشته و با شنیدن نام «حسین» و «ابوالفضل» اشک می ریزند. محرم که می آید تصویر شهرها و روستاها در هر گوشه و میدان همین می شود که کاسه های نذر و چشم های گریان و سینه های عزا در به در سراغ صحرای کربلا را می گیرد؛ از همین گوشه دنیایی که هنوز با همه رنگ های نقش بسته در آن نیاز به یادآوری همان روزهای بسیار دور اما آشنا داریم و باز هم بالاترین صدا از میان همه هیاهوهای زمان، برجستگی نام «حسین(ع)» می باشد که ناب ترین جوانمرد دوران ها است.
اما حکایت نوحه ها و مداحی ها و شکل و شمایل مرثیه سرایی ها و نحوه اجرای این بخش از حرکت های خودجوش مردمی در عزاداری ها نیاز به بازشناسی و تامل دارد. این که چگونه می توان از معرفت حسین بن علی(ع) و یارانی الگوساز در مسیر معرفت و حقیقت، قالبی از شعر ساخت و نوحه ای بر آن استوار داشت که در عین ایجاد شور موجب شعور شود و آگاهی را پدید آورد تا اندوخته ای گرانقدر برای هر لحظه مان بسازد و بتوانیم از ذخایر دریافتی از فهم عاشورا در تمام ایام سال بهره مند شویم و محرمی بمانیم و مَحرم اسرار عاشقی از نازک ترین احساس تا زلال ترین نگاه باشیم، چرا که زمانه ای را دچار گردیده ایم که نگارش مشق انسانیت در دفترش بسیار سخت است و گران.
نغمه ها و مرثیه های عاشورایی چه در انعکاس سوگ عاشورا و چه در طرح مباحث اخلاقی مستتر در حادثه کربلا بسیار مهم می نماید و نیاز است از طریق اساتید و افراد مرتبط، این بخش از انتقال فرهنگ عاشورایی تحت نظارت و مراقبت قرار گیرد. بدین لحاظ که از طریقی مناسب به سامان دهی نوحه ها و عزاداری ها پرداخت و از بروز مرثیه هایی که مخاطب را از اصل چرایی قیام عاشورا به مواردی ظاهری از چشم و بازو و ابروی یار! سوق می دهد، جلوگیری به عمل آورد. چرا که از مسیر فهم و درک حقیقت عاشورا است که می توان در مسیر انسانیت گام نهاد و ارتباطی معنادار و ماندنی با گنجینه فهم عاشورایی یافت، به خصوص این مساله از این بابت می تواند مورد توجه و نشان قرار گیرد که در کشورمان انواع لحن، فرم و فضاهای مختلف نوحه خوانی و مرثیه سرایی وجود داشته و با توجه به ساختاری بومی می توان به انتقال مفاهیم والای عاشورایی همت گمارد.
این توجه وقتی اهمیتی افزون می یابد که بدانیم بخشی از این گنجینه در گذر تاریخ دستخوش تغییر و حتی نابودی قرار گرفته است. وجود انواع خیمه های عاشورایی و اجرای مراسم تعزیه در کنار دسته های عزاداری و مراسم های نوحه خوانی با توجه به وجود منابعی ارزشمند و انتقال مفاهیم والای عاشورایی در قالب های هنری ارزش خواهد داشت وگرنه تنها به میزان تماشای مراسمی پُر سوز و گداز قابل توجه خواهد بود و متاسفانه بخش اعظمی از برنامه های عزاداری هر سال معطوف به این جنبه می شود و این نیاز به وجود تشکلی هدفمند و جریانی هدایت گر را در مسیر برگزاری مراسم های عاشورا عیان می سازد.
تحول موسیقی مذهبی در ایران از جنبه های مختلف مساله ای بسیار مهم می باشد، چرا که اگر آثار در حال اجرا تحت نظارت قرار نگیرد و ساخته هایی براساس تحقیقاتی جامع و ارزنده در آینده شکل نگیرد، بحرانی شدید در این عرصه رخ می دهد و حتی تبعات ناگواری برای جامعه دینی ما به دنبال دارد. انواع استفاده از سازهای غیر ایرانی و تم های موسیقی غربی و اشعار نامرتبط و سطح پایین از ماجرای عظیم عاشورا بخشی از گمراهی مسیر نغمه ها و نوحه های منتسب به عاشورا است و از این رو نیاز به تصمیمی جدی است. چرا که برخلاف نگاه و رفتار بسیاری از فعالان این عرصه، نوحه سرایی و اجرای نغمه های عاشورایی نیاز به انسان هایی محقق، هنرمند و مسلط به مفاهیم دینی دارد تا خدای ناکرده ناخواسته موجب انحراف بخشی از جامعه نشویم.
0نظر